Miodrag i ekipa obuke neplivaca-Aquana 2007

Jedan od najvažnijih procesa u sportskom obrazovanju je svakako obuka neplivača.
Cilj obuke neplivača je pripremiti polaznika za samostalan i bezbjedan boravak u vodi, usvajanje motoričkih navika kako bi voda za polaznika postala zdrava i prijatna sredina. Metode obučavanja i sadržaj procesa se razlikuje od autora do autora, od zemlje do zemlje i uslovljena je različitim faktorima od klimatskih, ekonomskih pa do socijalnih. Takođe je i terminologija procesa obuke neplivača različita, tako da za isti proces imamo naziv škola plivanja, obuka neplivača, obuka plivanja i sl.

Suštinska sličnost je u tome da je obuka neplivača pedagoški proces prenošenja veština sa učitelja na učenika neplivača sa ciljem pripreme za samostalan i bezbjedan boravak u vodi.
U sportskom smislu obuka neplivača je jedan od temeljnih segmenata obuke sportskih tehnika plivanja jer se u toku ovog procesa budući plivači uče osnovnim pokretima koji su sadržani u svakom daljem pokretu u sportskim tehnikama plivanja.

Koji je uzrast najpovoljniji za početak obuke neplivača?

Odgovor na ovo pitanje se takođe razlikuje od autora do autora. Autori koji potiču iz bogatih zemalja favorizuju početak obuke u najranijem uzrastu ( negdje se spominje i prva godina života ) koji je realizovan u više nego optimalnim uslovima.

U ovom dijelu ne bismo zalazili u analizu radova drugih autora nego bi iznijeli svoje viđenje stvari u realnim uslovima. Naša dosadašnja iskustva ukazuju na to da se obuka neplivača blisko oslanja na sistem opšteg obrazovanja, tačnije na sistem predškolskog i školskog obrazovanja. Najbolji uzrast za početak obuke je izlazna godina predškolskog obrazovanja i prvi razred osnovne škole, ili preciznije uzrast oko 7 godina života. Za ovu uzrasnu kategoriju autor se opredelio uvažavajući kriterijume koji su postavljeni za polaganje završnog ispita u školi plivanja.

Da bi uopšte u sportskom smislu mogli govoriti o pedagoškom procesu (što trenažni proces u svakom slučaju jeste ), obuku neplivača treba prihvatiti samo kao prvu, ali možda i najvažniju stepenicu na putu kompleksnog sportskog obrazovanja koji plivača očekuje, i da sva usvojena znanja i vještine moraju biti usvojena pravilno i u skladu sa opštim pedagoškim i trenažnim principima.

Trajanje obuke neplivača?

Takođe ćemo se osloniti na naša dosadašnja iskustva iz prakse. Nerijetko je primjenjivan program od 20 časova obuke , koji je podijeljen na četiri sedmice ( pet časova nedjeljno, subotom se nadoknaduju propušteni časovi, a nedjeljom je planiran odmor.)

Završni ispiti su pokazali da određeni broj djece nije u stanju da ispuni kriterijum za dobijanje pozitivne ocjene nakon realizovanih 20 časova, ali da bi taj kriterijum vrlo izvjesno ispunili nakon dodatnih 5 do 7 časova rada u dubokoj vodi.

Prijedlog je da se u praksi primjeni program od 30 časova obuke neplivača, uz strogo poštivanje kriterijuma za polaganje ispita.

Sa kojom tehnikom treba započeti obuku?

Ovo smatramo važnim pitanjem. Predlažemo da to bude tehnika kraul u kombinaciji sa obukom leđne tehnike. Razlozi su sljedeći:

• U osnovi svake tehnike je ležanje u horizontalnom položaju na površini vode i predvježbe koje primjenjujemo u obuci ovog elementa su najpribližnije vježbama koje primenjujemo u obuci tehnike kraul.
• Disanje u tehnici kraul je najkompleksnije od svih primjenjivih sportskih tehnika, ali ne pretjerano komplikovano da ga deca ne bi savladala. Po logici stvari ukoliko savladaju ovaj teži elemenat pozitivan transfer u učenju biće potpun prilikom učenja disanja kod drugih tehnika.
• Kraul tehnika je i najracionalnija što se tiče funkcionisanja vitalnih sistema, pa je u tim uslovima i organizam djeteta je najspremniji za usvajanje novih motoričkih znanja i vještina.
• Kombinaciju sa leđnom tehnikom pravdamo pojavom da odredeni broj djece ima strah od spuštanja lica u vodu, pa bi obuku prevashodno kod takve djece trebalo započeti leđnom tehnikom. Primjena obuke leđne tehnike bi bila individualna u čemu presudnu ulogu ima instruktor koji mora imati razvijen osjećaj za sposobnost i interesovanja deteta.

Za čitav ovaj projekat kao Savez smo veoma zainteresovani jer smo dovedeni u situaciju da sa djecom rade laici, nekvalifikovani sportski radnici i da rezultati njihovog rada po buduće plivače i njihove sportske rezultate bude krajnje poguban. Kako bismo izbjegli eventualne štete smatramo da obuku neplivača moraju izvoditi instruktori ili učitelji koji su osposobljeni za taj proces i da nakon uspješno završene obuke neplivača djeca uđu u sljedeći pedagoški proces (obuka sportskih tehnika plivanja) pripremljena i bez posebnih trauma i stresova.

Stanje u Republici Srpskoj

U Republici Srpskoj još uvijek ne postoje uslovi da se radi organizovana obuka neplivača u osnovnim školama na nivou od 12 mjeseci godišnje. Osnovni problem je bazen zatvorenog tipa, koji bi služio između ostalog i za tu svrhu u smislu podizanja kvantiteta i kvaliteta plivanja na ovim prostorima. Grad Banja Luka će početkom 2009. godine dobiti jedan takav objekat koji će moći sasvim solidno da zadovolji potrebe u osnovnim, pa i u srednjim školama, kao i konačno rješavanje uslova za bavljenje vrhunskim plivanjem. Nažalost, ostali gradovi u Republici Srpskoj još uvijek nemaju u svom planu izgradnju zatvorenih bazena. Stoga smo došli na ideju da uz pomoć Ministarstva za porodicu, omladinu i sport pokrenemo ljetnu akciju obuke za neplivače u gradovima koji za to imaju uslove. Sistem realizacije je prikazan u prilogu.